Đề xuất ý tưởng thiết kế và sản xuất động cơ Turbin-jet mini trong điều kiện Việt Nam để trang bị cho UAV và tên lửa hành trình siêu nhẹ - Tác giả: Mig19Farmer - ttvnol
Trước hết dự án sẽ nhắm vào thiết kế 1 động cơ turbo-jet có cấu hình như sau:
- Thiết kế đơn giản, chỉ bao gồm 1 tầng nén và 1 tầng turbin
- Lực đẩy khoảng 8 đến 12kg, nặng khảng 1 đến 2 kg, đường kính dưới 10 cm.
Đây là cấu hình chuẩn cho động cơ thế hệ đầu (từ năm 1997 trở lại đây) cho các máy bay phản lực điều khiển từ xa hiện đại. Các dòng động cơ thế hệ 2 có lực đẩy lên tới 20kg với kích thước tương đương đòi hỏi thiết kế phức tạp hơn cũng như trình độ gia công cao. Còn cấu hình như trên có thể thực hiện được với các máy gia công đơn giản, một số chi tiết quá phức tạp có thể đặt gia công hoặc đặt mua. Các bạn dân cơ khí chuyên nghiệp mà tham gia được vụ này thì quá tuyệt.
Điểm qua chút sơ đồ nguyên lý của turbin khí (gas turbine)
Một gas turbine là một động cơ mà trong đó nhiên liệu được đốt liên tục với không khí nén mật độ cao để sản sinh ra dòng khí nóng có tốc độ cao. Dòng khí này sẽ làm quay cánh turbine, cánh turbin ở trên cùng 1 trục với cánh máy nén nên năng lượng này cũng đồng thời làm quay cánh máy nén để nén không khí vào. Động cơ turbin bao gồm 3 phần chính.
- Máy nén -compressor
- Buồng đốt - combustor chamber
- Turbine.
Máy nén -compressor - thường nằm ở phần đầu động cơ. Nó sẽ hút không khí vào, nén lại rồi tống thẳng vào buồng đốt -combustion chamber. Máy nén có dạng cánh quay và được dẫn động bởi 1 trục nối chung với turbine.
Buồng đốt -combustion chamber-là nơi nhiên liệu được phun vào, hòa trộn với không khí áp suất cao cung cấp bởi máy nén và đốt cháy nhằm sản sinh khí cháy có tốc độ cao. Có 1 hoặc nhiều igniter (kiểu như bugi ấy) làm nhiệm vụ đốt cháy hỗn hợp nhiên liệu+ không khí này. Việc đốt cháy nhiên liệu sẽ được duy trì mà không cần đến các igniter này nữa khi động cơ đã khởi động.
Turbine nhận luồng khí nóng tốc độ cao từ buồng đốt, luồng khí này sẽ làm quay turbine. Vì turbine và compressor được gắn chung 1 trục quay nên khi turbine quay nó sẽ làm compressor quay theo. Phần khí thải sẽ thóat khỏi đáy động cơ để cung cấp lực đẩy - thrust - đối với động jet hoặc sẽ có thêm 1 hoặc nhiều tầng turbine khác được sử dụng để dẫn động các thiết bị khác như rotor của máy bay trực thăng, cánh quạt - propeller- hoặc máy phát điện.
Tất nhiên đây chỉ là mô hình đơn giản ban đầu. Các động cơ ngày nay thường có tối thiểu 8 tầng máy nén để tăng tỷ số nén, 2 đến 4 tầng turbine để tận dụng tối đa hiệu suất của dòng khí nóng. Nhưng chúng quá phức tạp để ta có thể để mắt tới .
sơ đồ nguyên lý do cha đẻ của động cơ turbin là Frank Whittle vẽ
Với 1 tầng máy nén và 1 tầng turbin, khi được giới thiệu nó không được quan tâm lắm và chính phủ Anh không đánh giá đúng tầm quan trọng của nó mà cho phép công bố rộng rãi. Các kỹ sư Đức đã tiếp tục ý tưởng này để sản xuất các máy bay chiến đấu sử dụng động cơ phản lực đầu tiên. Các động cơ phản lực sau này đều xuất phát từ nâng cấp ý tưởng của bản vẽ này
Mời các bạn đọc thêm về cha đẻ của động cơ turbo jet
Mã:
http://en.wikipedia.org/wiki/Frank_Whittle
Nguyên lý cấu tạo của một thiết bị hết sức quan trọng trong các động cơ ô tô, máy kéo hiện đại- máy nén tăng áp hay turbocharger.
Turbocharger là gì, nó hoạt động như thế nào và dùng để làm gì?
Turbocharger là một thiết bị được sử dụng trong các động cơ nổ 4 thì hiện đại dựa trên nguyên tắc tăp áp suất khí nạp để tăng hiệu suất động cơ, nó tận dụng luồng khí thải nóng có áp suất cao thải ra tại kỳ thứ 4 trong chu trình của động cơ đốt trong để làm quay 1 cánh turbin, cánh turbin này lại gắn trên cùng 1 trục với 1 cánh máy nén, máy nén quay sẽ nén không khí hút vào để nạp cho động cơ đốt trong.
Turbocharger có 1 phần. Thứ nhất là 1 máy nén -compressor, nó bao gồm 1 cánh quay (hình giống múi khế xoắn) quay với vận tốc rất cao để hút và nén không khí. Compressor phải quay với tốc độ rất cao (tới trên 100.000 vòng/phút) để có lực nén chấp nhận được. Máy nén compressor được lắp chung trên 1 trục quay của turbocharger. Phần phía bên kia của trục quay gắn một cánh turbine. Luồng khí thải nóng của động cơ làm quay cánh turbin đồng thời làm quay luôn máy nén, máy nén sẽ cung cấp không khí áp suất cao cho động cơ, chu trình cứ thế tiếp diễn.
Ta có thể thấy turbocharger có cấu trúc nghe qua tương đối giống một động cơ gas turbine, nó thiếu buồng đốt do nó xài buồng đốt của chính động cơ đốt trong. Thêm một khác biệt nho nhỏ nữa là theo cái sơ đồ động cơ gas turbin trên kia thì luồng khí từ máy nén dông tuốt theo hướng trục quay vào turbin còn trong này thì lại ra theo hướng vuông góc, không sao, tại vì có chúng sử dụng 2 loại thiết kế máy nén khác nhau là centrifugal compressor và axial compressor mà thôi.
Ý tưởng ở đây là gì, nếu turbocharger thiếu buồng đốt thì ta chỉ cần làm cho nó 1 cái buồng đốt, vậy là ta có ngay 1 cái turbin jet rồi. Ý tưởng này là của Frank Whittle- cha đẻ của turbo jet, thiết kế ban đùa của ông cũng sử dụng máy nén và turbin theo kiểu vuông góc này và bị chính phủ Anh đánh giá là quá cồng kềnh, không thể lắp trên máy bay, ông chỉnh sửa lại thiết kế theo kiểu axial và có hình vẽ chính thức trên.
Như vậy ta sẽ có sơ đồ thiết kế cho một động cơ phản lực turbo jet thế hệ thứ nhất của box KTQS:
- Một turbocharger tháo ra từ 1 động cơ xe cũ
- Một buồng đốt tự hàn từ ống nước.
Động cơ này dùng làm vào việc gì ?
- Động cơ này đúng là không thể lắp lên UAV hay máy nay mô hình do nó quá cồng kềnh và nặng nề so với lực đẩy mà nó sinh ra. Có người đã lắp nó lên cano, lên xe trượt tuyết...
(Bài viết này có tính chất tham khảo)
Một số hình ảnh :
Bản thiết kế ngon nhất mà Mig (tác giả bài viết này) tìm được về kiểu động cơ này cho bản thử nghiệm của chúng ta. Không cần hàn, tiện, phay, bào gì hết, càng không cần máy CNC, tất cả làm bằng ống nước. Đã thế đã được test thử và chạy khá ngon (dù khói lửa không hoành tráng lắm do tác giả sợ cháy nhà nên chưa dám chạy hết ga )
Chạy thử nghiệm
Nguồn : vinatech.org 16/09/2006
* Bài gửi của phanhienqt tại diễn đàn cũ PAC trên phobachkhoa.com